.pl .en .de .ru
Interdyscyplinarny blog badawczy pracowników Instytutu Językoznawstwa i Pracowni Systemów Informacyjnych UAM

Katon Młodszy łagodzi obyczaje?

Daniel Dzienisiewicz
12/18

Kiedyś pisałem o języku pewnej znanej osobistości. Teraz natomiast trafia nam się taki rarytas! Jeszcze ciepły! Co wspólnego mają te dwie postacie? Proszę rozstrzygnąć w sercu.

Dni przedświąteczne, a tu larum grają! Katon Młodszy naszych czasów, stosując taktykę Katona Młodszego czasów dawnych, zwaną za Wielką Wodą „filibuster”, chce łagodzić obyczaje. Pianie o obyczajach przez przedstawicieli sceny politycznej już samo w sobie jest kuriozalne, ale skoro rozmaite katony krzyczą, to trzeba to wykorzystać w celach naukowych.

Żywiąc nadzieję, że frazem muzyka łagodzi obyczaje nie będzie w przyszłości utożsamiany z Katonem Młodszym naszych czasów, pragnę przedstawić jego historię. Jest to problem tym bardziej interesujący, że niektórzy badacze nie wychodzą poza cezurę w postaci lat 70. XX w., gdy piszą o obecności tego sformułowania w polszczyźnie. Wtedy bowiem Jerzy Waldorff publikował w „Polityce” felietony pod takim właśnie tytułem.

oai:jbc.jelenia-gora.pl:4995

Zwracają na tę kwestię uwagę H. Markiewicz i A. Romanowski w swoich Skrzydlatych słowach, powołuje się na nich z kolei M. Bańko w odpowiedzi na pytanie zadane Poradni Językowej PWN. Oczywiście, już w starożytności przysłowie to było znane, nie można zatem uniknąć nawiązań do Grecji i Arystotelesa.

W polszczyźnie przysłowie zostało niewątpliwie spopularyzowane przez J. Waldorffa, o czym niech zaświadczą dane liczbowe:

Co jednak począć z faktem, że ten „frazes” uważany był za „oklepankę” już w XIX w.?

oai:bcul.lib.uni.lodz.pl:352

Tagi