.pl .en .de .ru
Interdyscyplinarny blog badawczy pracowników Instytutu Językoznawstwa i Pracowni Systemów Informacyjnych UAM

Pracownik socjalny

Daniel Dzienisiewicz
01/08

Wczoraj o modzie, dziś o zawodach.

Mikołaj Brenk w abstrakcie do artykułu pt. 45 lat zawodu „pracownik socjalny” w Polsce twierdzi:

Minęło 45 lat od czasu, kiedy w Polsce pojawił się nowy zawód - pracownik socjalny. Oficjalnie nazwę tego zawodu wprowadzono Zarządzeniem Ministra Oświaty z dn. 4 listopada 1966 r.1. Określenie “pracownik socjalny” miało docelowo oznaczać wykwalifikowanych pracowników opieki społecznej. W Polsce zwrot ten był nowością, natomiast na Zachodzie znany był już wcześniej. Inaczej mówiąc, była to kalka językowa określeń funkcjonujących w krajach europejskich, np. angielskiego Social Worker, czy niemieckiego Social Arbeiter. Wprowadzenie zawodu pracownika socjalnego w 1966 r. nie było tylko formalną zmianą nazwy profesji wykonywanej dotychczas przez opiekunów społecznych. Związane było przede wszystkim z dynamicznymi przemianami systemu opieki i pomocy społecznej, jakie na przełomie lat 50. i 60. ubiegłego stulecia dokonywały się w naszym kraju. Genezy stworzenia zawodu “pracownik socjalny” należałoby upatrywać m.in. w chęci przekazania przez państwo działań z zakresu opieki społecznej w ręce osób wykształconych w tym kierunku.

Nazwa opiekun społeczny rzeczywiście funkcjonowała już w pewnym stopniu na przełomie XIX i XX w. Określenie pracownik socjalny także zaczęto stosować częściej po 1966 r.

Nie oznacza to wcale, że wcześniej nie istniało („W Polsce zwrot ten był nowością”) i zostało powołane do życia z niebytu przez pracowników Ministerstwa Oświaty — używano go już bowiem w międzywojniu (choć mógł wtedy odnosić się także ogólnie do społeczników):

oai:www.wbc.poznan.pl:269703
oai:jbc.bj.uj.edu.pl:261082

(choć rzeczywiście w niektórych kontekstach odnoszących się do realiów wyspiarskich pobrzmiewa wpływ angielszczyzny):

oai:bcul.lib.uni.lodz.pl:16926

a także po wojnie:

oai:www.sbc.org.pl:75340
oai:mbc.malopolska.pl:65832

Zatem, czy to pod wpływem angielskiego (bądź innego języka zachodnioeuropejskiego), czy nie, wyrażenie występowało w języku polskim w znaczeniu współczesnym przed 1966 r.

Tagi