.pl .en .de .ru
Interdyscyplinarny blog badawczy pracowników Zakładu Infolingwistyki i Zakładu Przetwarzania Języka Naturalnego UAM

O krasnoludkach

Filip Graliński
09/14

Dzisiaj ekipa re-research.pl jedzie w odwiedziny do zaprzyjaźnionych folklorystów, więc na redatacyjny tapet bierzemy krasnoludka.

Andrzej Bańkowski w swoim „Etymologicznym słowniku języka polskiego” datuje krasnoludka na 1861 rok (zapewne chodzi o „Słownik wileński”, gdzie krasnoludek swoje hasło ma). „[K]to zmyślił to słówko […], dotąd nie ustalono. Spopularyzowała M. Konopnicka 1896” — konstatuje etymolog.

Folklorystka Violetta Wróblewska w poświęconym krasnoludkom rozdziale książki „Od potworów do znaków pustych. Ludowe demony w polskiej literaturze dla dzieci” pisze:

Kłopotliwe wydaje się już miano małych demonów, „krasnoludek”, ponieważ to raczej nazwa literacka, rzadko obecna w naszym folklorze, a według Antoniego Smuszkiewicza — neologizm ten pochodzi z XIX wieku. Z kolei Gaj-Piotrowski zwraca uwagę, że wyobrażenia krasnoludków i wiedza na ich temat trafiła pod strzechy dopiero w wyniku edukacji szkolnej, zwłaszcza w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

redatacja

Najstarszy krasnoludek, jaki odnaleźliśmy w dostępnych nam materiałach, pochodzi z 1838 roku:

krasnoludek
oai:wbc.poznan.pl:22777

Redatacja o dwie dekady nie zadowala — nie udało się obalić tezy o dziewiętnastowiecznej proweniencji krasnoludków, ani nawet odnaleźć ich w I ćwiartce XIX wieku. Kto da wcześniej?

krasnoludki przez wieki

Gdyby sądzić tylko po powyższym wykresie, dzieło Marii Konopnickiej nie miało aż tak zdecydowanego wpływu na rozpowszechnienie słowa krasnoludek. To raczej Konopnicka wstrzeliła się we wznoszącą falę krasnoludków, falę, która powoli, acz systematycznie rosła od roku 1880, by wyraźnie wystrzelić dopiero w latach 50. ubiegłego wieku.

Tagi