.pl .en .de .ru
Interdyscyplinarny blog badawczy pracowników Instytutu Językoznawstwa i Pracowni Systemów Informacyjnych UAM

Biały murzyn

Daniel Dzienisiewicz
09/29

Na liście haseł „Słownika frazeologicznego” na stronie Encyklopedii Internetowej edupedia.pl widnieje wyrażenie biały murzyn. Hasło to opatrzone jest następującą definicją:

człowiek (białej rasy) źle traktowany, wykorzystywany : Marek, pracujący w hoteliku na wyspie Wight, nie mógł pogodzić się z tym, że jest tam traktowany jak biały murzyn.

Wydawać by się mogło, że jest to sformułowanie stosunkowo nowe, współczesne. Teksty dostarczają jednak zupełnie innych danych: w różnych kontekstach znaczeniowych występowało ono już od początku XIX w.

Początkowo mianem białych Murzynów określano wzbudzających niemałą sensację albinosów:

oai:http://ebuw.uw.edu.pl:21544
oai:http://ebuw.uw.edu.pl:63713

Po upływie zaledwie kilku dekad wyrażenie zaczęto stosować w doskonale nam znanym współczesnym znaczeniu wskazującym na wykorzystywanie pracowników:

oai:http://jbc.bj.uj.edu.pl:50213
oai:http://www.wbc.poznan.pl:232822

W 1875 r. ukazała się nawet powieść pod tytułem „Biały Murzyn” autorstwa Michała Bałuckiego, na podstawie której w 1939 r. nakręcono melodramat pod tym samym tytułem:

oai:http://www.sbc.org.pl:16700

W czasach o wiele nam bliższych, bo w 2014 r., piosenką pt. „Biały murzyn” prowokował Czesław Mozil. Interesujące, że obecnie tytułowe wyrażenie można spotkać w tekstach rzadziej niż na przełomie XIX i XX w., zapewne wskutek pejoratywizacji wyrazu murzyn.

Tagi