.pl .en .de .ru
Interdyscyplinarny blog badawczy pracowników Zakładu Infolingwistyki i Zakładu Przetwarzania Języka Naturalnego UAM

O piętach i innych częściach ciała

Daniel Dzienisiewicz
11/10

Dziś będzie bardzo somatycznie, czyli od stóp do… sempiterny. Odpowiadając na prośbę o wyjaśnienie etymologii rzeczownika chwalipięta, prof. Długosz-Kurczabowa odnotowała poświadczenie z 14 numeru „Świerszczyka” z 1951 r., które posłużyło za przykład użycia tego wyrazu w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego. Do tej pory poświadczenie to — zgodnie z tym, co napisała prof. Długosz-Kurczabowa — uznawane było za najwcześniejsze. Rzeczone słowo miało zastąpić wcześniej używane wyrazy chwalidupa oraz chwalidupski. Czy było tak w istocie?

Wulgarne wyrazy chwalidupa i chwalidupski rzeczywiście znaleźliśmy wcześniej niż rzeczownik chwalipięta, bo już w 1900 r. w Słowniku gwar polskich J. Karłowicza. Co więcej, w tym opracowaniu odnotowane zostały słowa chwalipyta, chwalisz, chwalny, chwalus, chwalibur(ca), chwałek, których znaczenie można określić jako ‘samochwał, lubiący się chwalić’.

oai:zbc.uz.zgora.pl:8866

Jednostki chwalidupa oraz chwalidupski nie należą jednak do najczęstszych, w naszych zbiorach odnajdujemy bowiem odpowiednio 19 i 7 poświadczeń, z pewnością ma to związek z ich gwarowym oraz wulgarnym charakterem.

Co się tyczy dotychczasowej datacji chwalipięty, to nie możemy zgodzić się z jej „pierwszością” i… cofamy ją do 1909 r.

oai:cyfrowa.chbp.chelm.pl:10017

Na deser wykres z „wisienką” w postaci kolegi chwalipięty, należącego do tego samego typu słowotwórczego, tj. wiercipięty:

Tagi