.pl .en .de .ru
Interdyscyplinarny blog badawczy pracowników Zakładu Infolingwistyki i Zakładu Przetwarzania Języka Naturalnego UAM

Brać na kieł

Daniel Dzienisiewicz
11/22

Szukając przysłów w XIX-wiecznej prasie, szczęśliwym trafem natknąłem się na cały ich wysyp w lwowskim „Słowie”:

oai:http://jbc.bj.uj.edu.pl:201397

Od razu moją uwagę zwrócił dentysta, który bierze na kieł. Co to w ogóle znaczy? Czy ktoś się współcześnie spotkał z takim zwrotem? Ja nie. Na pewien trop naprowadza nas Słownik języka polskiego S. Lindego, w którym został on skrzętnie odnotowany:

oai:http://kpbc.umk.pl:12850

Wiele nam to jednak nie mówi, nieprawdaż?

Pomaga nam za to analiza kontekstów. Możemy z nich wysnuć wniosek, że zwrot ma znaczenie ‘szybko rozpocząć działanie w jakiejś sprawie, konfrontować się z czymś, sprzeciwiać się czemuś, nie ustępować’:

oai:http://ebuw.uw.edu.pl:88883
oai:http://jbc.bj.uj.edu.pl:201633

Odnalazłem także użycia tego sformułowania w odniesieniu do agresywnych koni:

oai:http://rcin.org.pl:27154

Jeśli mowa o sprzeciwianiu się i trwaniu przy poglądach, to powiedziałbym raczej, że staję okoniem, a także np. trwam przy swoim. I nie pomyliłbym się: obecnie są to bardziej popularne sformułowania, tymczasem brać na kieł praktycznie wymarło.

Tagi