.pl .en .de .ru
Interdyscyplinarny blog badawczy pracowników Zakładu Infolingwistyki i Zakładu Przetwarzania Języka Naturalnego UAM

Wyjątki od prawa Zipfa

Filip Graliński
12/02

Jakie słowa łamią prawo Zipfa (ogólnie w językach, nie tylko w polszczyźnie)? Chodzi nam o drugie prawo Zipfa [1: 31]:

elementy językowe częściej używane są na ogół mniejsze od elementów językowych rzadziej używanych [1: 32]

W szczególności: im częstszy wyraz, tym krótszy, im rzadszy — tym dłuższy.

Oto wzięte z głowy pomysły na wyjątki od prawa Zipfa:

  • „magiczne” słowa: proszę, dziękuję, przepraszam, przy czym słowo wyrażające przeprosiny powinno być dłuższe od podziękowań, a to z kolei — od wyrażającego prośbę (kiedyś w kulturze honoru nieporozumienie mogło kosztować głowę, więc warto się wysilić i dorzucić sylabę, dwie)

  • odpowiedniki słowa niestety,

  • negacja (alternatywnie przez użycie wielu środków równocześnie zamiast dłuższego wyrazu, por. francuskie ne … pas, polskie nie znam żadnych słów),

  • rozkaźniki (w nagłej potrzebie chcemy przekazać komunikat, zanim coś się stanie…) — choć w mowie formy rozkazujące są raczej częste, więc anomalia dotyczy być może tylko tekstu pisanego,

  • formy grzecznościowe (odpowiedniki pan/pani),

  • nazwy zwierząt (szczególnie ptaków) są krótsze niż wskazywałoby prawo Zipfa (dlaczego? nie mam pojęcia).

To tylko notatki z rozpoznania bojem. Ciekawym, czy empiria potwierdzi moje przypuszczenia.

A może jakieś inne pomysły na wyjątki od prawa Zipfa? Będę również wdzięczny za odesłanie do literatury językoznawczej, do tej pory nie udało mi się znaleźć nic na ten temat.

1. Mańczak W. Problemy językoznawstwa ogólnego. Warszawa: Ossolineum; 1996.

Tagi