.pl .en .de .ru
Interdyscyplinarny blog badawczy pracowników Zakładu Infolingwistyki i Zakładu Przetwarzania Języka Naturalnego UAM

Bantustan i bananowa republika

Daniel Dzienisiewicz
12/28

Święta, święta i po świętach – nastał zatem czas nowych rozważań. Da się czasem słyszeć, że niektóre kraje określane są mianem bantustanów lub bananowych republik. Złośliwcy używają nawet tych określeń w odniesieniu do pewnych krajów europejskich, uznawanych za niesamodzielne, podległe, o słabych marionetkowych rządach. Określenia te mają wyraźnie pejoratywny charakter.

Nie zawsze jednak tak było. Pierwotnie miano bantustanu było li tylko nazwą tzw. homelandów, a faktycznie rezerwatów, które miała zamieszkiwać czarnoskóra ludność RPA (Bantu – ludy czarnoskóre zamieszkujące głównie południową i środkową Afrykę). Kilkanaście bantustanów utworzono w Afryce Południowej i Zachodniej. Powstanie bantustanów to okres końca lat 60. i początku 70., koniec istnienia – początek lat 90. Zagęszczenie ludności i nieurodzaje uniemożliwiały bantustanom jakikolwiek niezależny rozwój. Dyskomfort wynikający z istnienia wielonarodowego tygla złożonego z Anglików, Burów, metysów i Hindusów doskwierał szczególnie Burom, wysunęli więc koncepcję apartheidu. Pomysł utworzenia bantustanów był żywy wiele lat przed jego implementacją, o czym już w 1960 r. donosiły londyńskie „Wiadomości”.

oai:http://kpbc.umk.pl:10116

Współczesne pejoratywne znaczenie, nieodnoszące się do konkretnych afrykańskich bantustanów pojawiło się w polszczyźnie po upadku tych pierwszych, w drugiej połowie lat 90. W prasie:

oai:http://www.sbc.org.pl:76474

a nawet w pracach naukowych:

oai:http://pbc.biaman.pl:23292

Natomiast bananowa republika/republika bananowa pierwotnie odnosiła się do krajów Ameryki Południowej i Środkowej, całkowicie uzależnionych gospodarczo od Stanów Zjednoczonych, do których te eksportowały przede wszystkim banany.

oai:http://zbc.ksiaznica.szczecin.pl:6156

Wkrótce określenie zyskało szerszy zasięg, by odcisnąć piętno – jak pisałem we wstępie – również na krajach europejskich, w tym Polsce.

oai:http://bibliotekacyfrowa.eu:26113

Pisząc zgłodnieliśmy, więc w nawiązaniu do treści idziemy do kuchni po banana.

Tagi